Waarom Michel besloot een jaar lang niks nieuws te kopen

Ruben: Stel je voor: je koopt een heel jaar lang helemaal niets nieuws. Geen kleding, geen gadgets, geen boeken, zelfs geen kamerplant. Waarom zou je dat jezelf aandoen?

Ruben: Welkom bij TalkDutch. Ik ben Ruben, en vandaag zit ik aan tafel met Michel, eenenveertig jaar oud en softwareontwikkelaar. Michel besloot een radicaal experiment aan te gaan: een 'no-buy year'. Een jaar lang geen overbodige spullen kopen. Michel, ontzettend leuk dat je er bent.

Michel: Dank je wel, Ruben. Leuk om hier te zijn.

Ruben: Ja, we gaan het natuurlijk uitgebreid hebben over dat jaar. Maar eerst... hoe zag je leven er dán uit voordat je hiermee begon? Was je een echte big spender?

Michel: Nou, niet per se een big spender die tienduizenden euro's over de balk smeet, hoor. Maar ik merkte gewoon dat de pakketbezorger hier bijna vaker aan de deur stond dan mijn eigen vrienden [laughs]. Serieus, ik werkte veel thuis, zat achter mijn scherm en als ik me even verveelde of stress had, klikte ik op 'bestellen'. Een nieuw toetsenbord, een net iets betere hardloopsinglet, een boek dat ik waarschijnlijk nooit zou lezen... Het gaf me een snelle kick, een soort shotje dopamine. Maar na een paar dagen lag zo'n ding gewoon in de kast te verstoffen.

Ruben: Hm. Heel herkenbaar, denk ik, voor veel mensen. Die drempel is tegenwoordig zo ontzettend laag. Maar wanneer dacht je echt: en nu is het klaar?

Michel: Dat was eigenlijk tijdens een verhuizing. Als je al je spullen in handen moet houden om ze in een doos te stoppen, word je geconfronteerd met je eigen koopgedrag. Ik dacht: waar ben ik in vredesnaam mee bezig? Ik sleep dozen vol ongebruikte troep van het ene naar het andere huis. Toen besloot ik: vanaf één januari koop ik een jaar lang geen spullen meer.

Ruben: Geen spullen. Dat klinkt simpel, maar de duivel zit in de details. Wat waren de regels die je voor jezelf had opgesteld?

Michel: Klopt, je moet heel streng zijn, anders ga je sjoemelen. Mijn regels waren simpel: eten, drinken, persoonlijke verzorging zoals tandpasta en shampoo, en medicijnen mochten natuurlijk wel. Ook diensten zoals de kapper of een treinkaartje waren toegestaan. Maar fysieke goederen? Absoluut verboden. Dus geen nieuwe kleding, ook niet als er een gat in mijn sok zat – dan moest ik die maar stoppen. Geen boeken, geen gereedschap, niets voor het huis. En als er iets kapotging, zoals mijn koffiezetapparaat, moest ik proberen het te repareren of via een weggeefhoek een tweedehands exemplaar zoeken.

Ruben: Oké, dus echt nul procent consumptie van nieuwe goederen. Hoe waren die eerste weken? Want je routine wordt natuurlijk compleet overhoopgegooid.

Michel: De eerste maand was bizar. Ik merkte pas hoe vaak ik onbewust op webshops keek. Gewoon, tijdens het tandenpoetsen of in de trein. Het is een soort reflex. Ik moest mezelf echt dwingen om die apps van mijn telefoon te verwijderen. En de leegte die daarna ontstond... die was best ongemakkelijk. Je moet ineens op zoek naar andere manieren om met onrust of verveling om te gaan.

Ruben: En hoe deed je dat dan? Vond je een alternatief voor die 'koopkick'?

Michel: Ja, uiteindelijk wel. Ik ben veel meer gaan wandelen en gaan lezen – boeken uit de bibliotheek natuurlijk, want die mocht ik wel lenen. Maar het grootste verschil was dat ik weer ging repareren. Mijn favoriete winterjas had een kapotte rits. Normaal gesproken had ik die jas weggedaan en een nieuwe gekocht, onder het mom van 'te duur om te laten maken'. Nu bracht ik hem naar de kleermaker. Dat kostte vijftien euro en hij was weer als nieuw. Dat gaf me eigenlijk een veel voldaner gevoel dan een nieuwe jas bestellen. Het voelde als een overwinning op het systeem, haha.

Ruben: Wat goed. En hoe reageerde je omgeving? Want kopen is ook iets heel sociaals. Denk aan verjaardagen, of samen winkelen, of simpelweg praten over nieuwe aankopen.

Michel: Nou, dat was misschien wel de grootste uitdaging. Mensen vinden er meteen iets van. Sommigen dachten dat ik gierig was geworden, of dat ik in een financiële crisis zat. En wat doe je als je op een verjaardag komt? Ik kon natuurlijk geen cadeau kopen. Dus gaf ik ervaringen: een middagje helpen in de tuin, of ik bakte een taart. In het begin voelde dat een beetje armoedig, maar achteraf bleken mensen dat juist veel leuker te vinden dan de zoveelste cadeaubon of douchegel.

Ruben: Ja, het dwingt je tot creativiteit en echt contact. Maar Michel, we zijn nu eenmaal in Nederland, en we houden van een goede deal. Heb je nooit op het punt gestaan om te zondigen? Bijvoorbeeld tijdens Black Friday of zo'n flinke uitverkoop?

Michel: O, absoluut. Rond november begon het wel echt te kriebelen [sighs]. Ik zag overal advertenties voor een heel mooi sporthorloge dat ik al heel lang wilde hebben. Het was vijftig procent korting. Ik heb echt met mijn vinger boven de bestelknop gezeten. Ik dacht: ja, maar dit is een investering in mijn gezondheid! Maar toen dacht ik aan die tien maanden die ik al achter de rug had. Als ik nu zou toegeven, was het hele experiment mislukt. Ik heb de laptop dichtgeklapt en ben gaan hardlopen. Met mijn oude horloge, dat het overigens nog prima deed.

Ruben: Sterk. En financieel gezien? Heeft het je veel opgeleverd, zo'n consumptievrij jaar?

Michel: Nou, dat was een enorme eyeopener. Ik hield aan het einde van de rit serieus duizenden euro's over. Geld dat ik voorheen blijkbaar ongemerkt uitgaf aan allemaal kleine, onnodige dingen. Dat geld staat nu op mijn spaarrekening, maar de echte winst was de rust in mijn hoofd. Ik hoefde niet meer te vergelijken, niet meer te zoeken naar de beste deal, niet meer te wachten op pakketjes. Die constante ruis van 'moeten hebben' was ineens weg.

Ruben: Het klinkt alsof je een heel andere relatie met bezit hebt gekregen. Is dat zo? Ben je na dat jaar meteen weer gaan shoppen, of is er echt iets veranderd?

Michel: Het experiment is nu anderhalf jaar geleden afgelopen, en ik kan oprecht zeggen dat mijn koopgedrag blijvend is veranderd. Ik koop nog steeds heel weinig. Als ik nu iets wil hebben, hanteer ik de dertig-dagen-regel. Ik zet het op een lijstje en pas na dertig dagen mag ik het kopen. Vaak ben ik het tegen die tijd alweer vergeten, of wil ik het simpelweg niet meer. Mijn huis is leger, mijn bankrekening is voller en ik voel me een stuk vrijer.

Ruben: Prachtig hoe zo'n bewuste keuze zo'n impact kan hebben. We naderen het einde van ons gesprek. Wat is de belangrijkste les die je onze luisteraars zou willen meegeven?

Michel: Ik zou willen zeggen: probeer het eens een maand. Een 'no-buy month'. Een jaar is heel lang en intimiderend, maar dertig dagen is te overzien. Het daagt je uit om anders naar je spullen, je geld en je tijd te kijken. Je zult er versteld van staan hoeveel je eigenlijk al hebt.

Ruben: Een hele mooie uitdaging om mee af te sluiten. Michel, ontzettend bedankt voor je openheid en dit inspirerende gesprek.

Michel: Heel graag gedaan, Ruben.

Ruben: En voor de luisteraars thuis: hopelijk zet dit jullie ook aan het denken over die volgende online bestelling. Wil je alles nog eens rustig nalezen? Het transcript van deze aflevering vind je gratis op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer!