Beter slapen, beter leven: lessen van een nachtverpleegkundige

Eva: Wist je dat één op de vier Nederlanders regelmatig slecht slaapt, en dat te weinig slaap net zo schadelijk kan zijn voor je lichaam als roken? Vandaag praten we over de kracht van een goede nachtrust.

Eva: Welkom bij TalkDutch. Ik ben Eva. Vandaag is Frank bij mij te gast. Frank is 44 en werkt al zestien jaar als nachtverpleegkundige in het ziekenhuis. Jarenlang worstelde hij zelf met extreme vermoeidheid, totdat hij ontdekte wat zijn lichaam nodig had om écht te herstellen. Frank, wat fijn dat je er bent.

Frank: Dank je wel, Eva. Leuk om hier te zijn.

Eva: Frank, neem ons eens mee terug naar een paar jaar geleden. Hoe zag jouw leven eruit toen je nog worstelde met je slaap?

Frank: Nou... het was eigenlijk heel zwaar. Ik werkte zeven nachtdiensten achter elkaar. Overdag probeerde ik wel te slapen, maar ik werd steeds na drie of vier uur wakker. Mijn hoofd bleef maar draaien. [sighs] Op een gegeven moment was ik constant moe, prikkelbaar en kon ik me slecht concentreren op mijn werk.

Eva: Hm, wat naar. En dacht je toen dat het er gewoon bij hoorde?

Frank: Ja, precies. Ik dacht echt: dit is de prijs die je betaalt als je in de nachtzorg werkt. Totdat mijn lichaam echt stop zei. Mijn bloeddruk was te hoog en ik voelde me fysiek gewoon op. Toen besefte ik dat er echt iets moest veranderen.

Eva: En wat was de eerste stap die je hebt gezet?

Frank: Ik ben me gaan verdiepen in de wetenschap achter slaap en ons biologische ritme. Ik dacht altijd dat slapen iets passiefs was, iets wat vanzelf gebeurt als je in bed gaat liggen. Maar slaap overkomt je niet zomaar, je moet je lichaam erop voorbereiden.

Eva: Hoe doe je dat dan, jezelf voorbereiden?

Frank: Het begint vreemd genoeg al overdag, of voor mij: als ik wakker word. Daglicht is daarin de belangrijkste knop. Zodra je wakker wordt, heeft je brein licht nodig. Dat geeft je biologische klok het signaal dat de dag is begonnen.

Eva: Oké... maar als jij uit de nachtdienst komt, is het ochtend en schijnt de zon al!

Frank: [laughs] Klopt, en dat was precies mijn grootste fout! Ik fietste om zeven uur 's ochtends naar huis in de volle zon. Mijn brein dacht dan: hey, de dag begint! Tegenwoordig zet ik meteen een donkere zonnebril op als ik het ziekenhuis uitstap. Thuis doe ik de gordijnen dicht en maak ik het pikdonker.

Eva: Wauw, een zonnebril in de ochtend! Dat klinkt simpel, maar wat een slimme truc.

Frank: Ja, het maakt echt een wereld van verschil. En nog een belangrijke verandering was eten. Vroeger at ik om vier uur 's nachts een zware warm eten, omdat ik honger had. Maar je spijsvertering slaapt 's nachts ook. Als je dan een zware maaltijd eet, moet je maag keihard werken, en kun je daarna niet diep slapen.

Eva: Echt waar? Dus je biologische klok zit niet alleen in je hoofd, maar ook in je maag?

Frank: Precies. Tegenwoordig eet ik 's nachts alleen nog iets lichts, zoals een handje noten of een banaan. De warme maaltijd eet ik voordat mijn dienst begint.

Eva: Duidelijk. En hoe zit het met schermen? Telefoons, televisies? Dat horen we natuurlijk heel vaak.

Frank: Nou… ik zal eerlijk zijn, dat vond ik het lastigst. Ik lag vroeger in bed nog even het nieuws te lezen op mijn telefoon. Maar dat blauwe licht fopt je hersenen. Ze denken dat het midden op de dag is en maken geen slaaphormoon aan. Nu leg ik mijn telefoon een uur voor het slapen in de gang. Geen schermen meer in de slaapkamer.

Eva: En helpt dat je ook om je hoofd rustig te krijgen? Want je zei net dat je gedachten vroeger bleven draaien.

Frank: Zeker. Ik schrijf nu soms even kort op wat me bezighoudt op een papiertje naast mijn bed. Dan is het uit mijn hoofd. En ik doe een korte ademhalingsoefening: vier tellen in ademen, zes tellen uit. Dat verlaagt je hartslag heel snel.

Eva: Mooi hoor. Merk je nu dat je meer energie hebt, ook al werk je nog steeds in de nacht?

Frank: Absoluut. Ik slaap nu gemakkelijk zes tot zeven uur achter elkaar, ook overdag. Ik voel me weer fit, heb energie om te sporten en mijn humeur is honderd keer beter.

Eva: Wat een verschil met een paar jaar geleden! Frank, tot slot: wat wil je onze luisteraars meegeven die vanavond moeite hebben om in slaap te vallen?

Frank: Wees lief voor je slaap. Zie slaap niet als iets wat je snel even doet aan het einde van je dag, maar als de basis voor alles wat je doet. Begin klein: zorg voor daglicht in de ochtend en maak je slaapkamer écht donker en koel. Je lichaam zal je dankbaar zijn.

Eva: Wat een waardevolle inzichten, Frank. Dank je wel dat je jouw verhaal met ons wilde delen.

Frank: Heel graag gedaan, Eva.

Eva: En voor jou als luisteraar: wil je dit gesprek nog eens rustig meelezen? Het transcript van deze aflevering vind je gratis op talkdutch punt nl.