Van smartphone naar knopjestelefoon: de rust van offline zijn

Daan: Hoe vaak pak jij je telefoon op een dag, alleen maar om even te kijken? Uit onderzoek blijkt dat de gemiddelde Nederlander dat meer dan tachtig keer doet.

Daan: Welkom bij TalkDutch. Vandaag praat ik met Wouter. Wouter is 38, werkt als grafisch ontwerper en besloot een half jaar geleden iets opmerkelijks te doen. Hij ruilde zijn nieuwste smartphone in voor een simpele knopjestelefoon. Geen WhatsApp, geen nieuwsapps, geen sociale media. Dag Wouter, fijn dat je er bent.

Wouter: Hoi Daan, leuk om hier te zijn.

Daan: Neem ons eens mee terug naar het moment dat je dacht: nu is het klaar. Wat gebeurde er?

Wouter: Nou... [sighs] het was eigenlijk een hele gewone zondagmiddag. Ik zat op de bank met mijn dochter van vier. Ze wilde me een tekening laten zien. En ik zei: "Ja, mooi hoor schatje", terwijl ik ondertussen op mijn scherm zat te scrollen door een of ander onbelangrijk nieuwsbericht. Pas toen ze mijn telefoon uit mijn handen pakte en zei "pappa, kijk nou écht", schrok ik. Ik keek ’s avonds bij mijn schermtijd en zag dat ik die dag vier en een half uur naar dat kleine schermpje had gekeken. Vier en een half uur! Dat is bijna een halve werkdag.

Daan: Jeetje, vier uur per dag. Dat is inderdaad heel veel. En toen dacht je meteen: ik koop een oude telefoon?

Wouter: Niet meteen. Ik heb eerst geprobeerd om apps te verwijderen en tijdslimieten in te stellen. Maar ja, eerlijk is eerlijk... dat werkte bij mij totaal niet. Binnen twee dagen omzeilde ik mijn eigen wachtwoorden weer. Ik had gewoon geen zelfbeheersing als dat ding naast me lag. Dus toen dacht ik: er is maar één oplossing. Een 'dumbphone', zo’n simpel ding met fysieke knopjes waar je alleen mee kunt bellen en sms'en.

Daan: Hm, een drastische stap. Hoe reageerde je omgeving toen je ineens onbereikbaar werd via WhatsApp?

Wouter: Haha, nou, mijn vrienden dachten eerst dat het een grap was. Of een korte uitdaging van een weekje. In Nederland doet iedereen natuurlijk alles via WhatsApp: buurtapps, de zaalvoetbalgroep, werkafspraken. In het begin was dat wel even lastig. Ik moest iedereen uitleggen: als je me nodig hebt, moet je me ouderwets bellen of een sms sturen.

Daan: En hoe ging dat in de praktijk? Bellen mensen je nu sneller?

Wouter: Grappig genoeg bellen mensen me juist minder voor kleine dingetjes. Vroeger kreeg ik tientallen berichten per dag met grappige filmpjes of korte vragen. Nu sturen mensen alleen een bericht als het écht ergens over gaat. En het mooie is: een telefoontje van twee minuten vervangt vaak een heel gesprek van dertig appjes heen en weer. Dat geeft ontzettend veel rust.

Daan: Ja, dat kan ik me voorstellen. Maar hoe doe je dat nu met praktische zaken? Denk aan bankieren, de OV-chipkaart of de routeplanner in de auto?

Wouter: Dat is de vraag die ik het vaakst krijg! [laughs] Kijk, ik ben niet tegen technologie. Ik ben nog steeds grafisch ontwerper, dus ik werk de hele dag achter een snelle computer. Mijn bankzaken doe ik gewoon thuis op mijn laptop. En als ik ergens naartoe rij waar ik de weg niet weet, kijk ik van tevoren even op de kaart of ik gebruik een ouderwets navigatiesysteem in de auto. Het kost soms twee minuten meer voorbereiding, maar het maakt me veel rustiger in mijn hoofd.

Daan: En wat deed die verandering met je concentratie en je gevoel van tijd?

Wouter: In de eerste twee weken voelde ik echt een soort onrust. Bij de bushalte of in de rij bij de supermarkt grijpt iedereen meteen naar zijn zak. Ik betrapte me er zelf op dat mijn hand automatisch naar mijn broekzak ging, maar er zat niks. En na die twee weken gebeurde er iets bijzonders. Ik ging weer om me heen kijken. Ik zag hoe de bomen verkleuren in het park, ik maakte weer eens een praatje met de cassière. Mijn hoofd voelde ineens niet meer zo 'vol'. Ik lees nu weer boeken en ik heb ’s avonds veel meer energie.

Daan: Bizar eigenlijk hoe afhankelijk we zijn geworden van die continue stroom prikkels. Mis je echt helemaal niets van je smartphone?

Wouter: Nou... als ik heel eerlijk ben: foto's maken. Mijn smartphone had een geweldige camera. Nu heb ik soms een klein compactcameraatje op zak als we een dagje weggaan, maar dat vergeet ik ook wel eens. Aan de andere kant: ik beleef momenten nu veel meer met mijn eigen ogen in plaats van door een schermpje. Dus eigenlijk weegt dat voordeel veel zwaarder.

Daan: Mooi gezegd. Als je terugkijkt op dit half jaar, wat zou je onze luisteraars willen meegeven die misschien ook worstelen met hun schermtijd?

Wouter: Je hoeft niet meteen je smartphone in de prullenbak te gooien. Maar probeer eens één dag per week, bijvoorbeeld de zondag, je telefoon in een lade te leggen. Ervaar hoe het is om niet meteen te reageren op elk geluidje. Je merkt pas hoeveel rust het geeft als je het echt een keer ervaart. De wereld draait gewoon door, ook als jij even niet kijkt.

Daan: Wat een inspirerend verhaal, Wouter. Dank je wel dat je dit met ons wilde delen. Het zet mij in ieder geval ook weer aan het denken over mijn eigen gewoontes.

Daan: Alles rustig nalezen? Het hele transcript van deze aflevering vind je gratis op talkdutch punt nl.