Stefan (43) over de uitdagingen en liefde van het bonusouderschap

Noor: Wat doe je als je de liefde van je leven ontmoet, maar er direct twee pubers bij krijgt? Hoe vind je je eigen rol in een gezin dat al jaren zonder jou bestaat?

Noor: Vandaag praat ik met Stefan, drieënveertig jaar oud. Hij werd vier jaar geleden 'bonusvader', een rol die veel uitdagender én mooier bleek te zijn dan hij vooraf had gedacht. Welkom, Stefan.

Stefan: Dank je wel, Noor. Ontzettend leuk om hier te zijn en hierover te praten.

Noor: Ja, ik vind het heel fijn dat je er bent. Want we hebben het in Nederland vaak over het traditionele gezin, maar het samengestelde gezin komt tegenwoordig steeds vaker voor. Hoe was dat voor jou, vier jaar geleden? Kwam je echt in een rijdende trein terecht?

Stefan: Nou, zeg dat wel. Een hogesnelheidstrein, eigenlijk! [laughs] Ik had zelf geen kinderen, dus ik was een heerlijk, rustig leven gewend. Mijn eigen ritme, mijn eigen opgeruimde huis, beslissingen nemen zonder met iemand te hoeven overleggen. En toen ontmoette ik Laura. Zij had al twee kinderen, een zoon van twaalf en een dochter van veertien. Dan kom je plotseling niet alleen in een ander huis terecht, maar in een heel web van bestaande gewoontes, interne grapjes, ongeschreven regels en... tja, eerlijk is eerlijk, ook oude pijn van de scheiding.

Noor: Ja, want er is natuurlijk ook een biologische vader in het spel. Hoe ging je daarmee om in het begin? Was je bang om zijn plek onbewust in te nemen?

Stefan: Absoluut, dat was echt mijn grootste angst. Ik wilde absoluut niet de strenge stiefvader uithangen die de kinderen wel even zou vertellen hoe ze zich moesten gedragen. Maar ja, wat ben je dan wel? Een vriend? Een mentor? Een soort gezellige oom die toevallig op de bank zit te eten? In de eerste maanden hield ik me heel erg op de achtergrond. Misschien wel té veel, achteraf gezien.

Noor: Hoe reageerden de kinderen daarop? Merkten zij die afstand die je probeerde te bewaren?

Stefan: Ja, dat bleek dus wel. Mijn bonusdochter, Milou, vertelde me vorig jaar tijdens een wandeling: "Stefan, in het begin dacht ik echt dat je ons niet mocht, omdat je altijd zo stil was en snel naar je eigen kamer ging." Dat raakte me enorm. Ik probeerde juist heel respectvol te zijn en hen de ruimte te geven met hun moeder, maar zij lazen dat gedrag als desinteresse of kilte. Dat was voor mij een flinke eyeopener.

Noor: Wat ontzettend herkenbaar, eigenlijk. Je wilt het zo ongelooflijk goed doen, en juist door die voorzichtigheid stuur je onbewust de verkeerde signalen uit. Hoe heb je dat patroon toen doorbroken?

Stefan: Door gewoon heel eerlijk en kwetsbaar te zijn. Ik herinner me dat ik op een avond met hen aan de keukentafel ben gaan zitten. Laura was een avondje weg, en dat hielp denk ik wel om de dynamiek te veranderen. Ik heb toen gezegd: "Jongens, ik vind dit allemaal heel spannend. Ik heb nog nooit kinderen opgevoed en ik wil jullie vader absoluut niet vervangen. Maar ik wil er wel heel graag voor jullie zijn. Vertel me alsjeblieft: wat hebben jullie van mij nodig?"

Noor: Wauw, dat vergt echt wel moed om jezelf zo op te stellen. En hoe reageerden ze daarop?

Stefan: Nou, ze moesten eerst een beetje om me lachen. Typisch pubers natuurlijk, die vinden zo'n serieus gesprek al snel ongemakkelijk. Maar daarna was het ijs echt gebroken. Mijn bonuszoon, Thijs, zei heel nuchter: "Nou Stefan, als je af en toe met me wil gamen en me zaterdags naar voetbal wil brengen, is het al lang goed." Het hoefde dus helemaal niet zo zwaar en ingewikkeld te zijn als ik in mijn eigen hoofd had gemaakt. Het ging om de kleine, praktische dingen. Er simpelweg zijn op de momenten dat het telt.

Noor: Gewoon fysiek en mentaal aanwezig zijn, dus. Maar ja, de dagelijkse realiteit brengt natuurlijk ook irritaties met zich mee. Natte handdoeken op de badkamervloer, de vaatwasser die halfbakken wordt ingeruimd... Ga je daar dan als bonusouder wat van zeggen, of laat je dat bewust aan hun moeder over?

Stefan: Oef, dat is een heel mijnenveld waar we de eerste twee jaar echt doorheen moesten manoeuvreren. [sighs] In het begin liet ik alles aan Laura over. Maar ja, op een gegeven moment loop je je te ergeren in je eigen huis en word je een soort passieve gast. Dat houdt niemand vol. We hebben toen als partners echt de afspraak gemaakt: de grote opvoedbeslissingen en de diepe gesprekken liggen primair bij Laura, maar in het dagelijkse leven in huis mag ik ook gewoon mijn eigen grenzen stellen. Als Thijs zijn modderige voetbalschoenen op het tapijt gooit, zeg ik er nu direct wat van. Niet boos of autoritair, maar wel duidelijk.

Noor: En hoe reageren ze daar nu op? Accepteren ze dat makkelijker van jou dan in het begin?

Stefan: Meestal wel, al is er natuurlijk weleens die bekende blik van: je bent mijn vader niet. Dat deed in het begin echt pijn, alsof ik werd afgewezen. Maar inmiddels kan ik dat veel beter relativeren. Het hoort ook gewoon bij de puberteit. Een biologische vader krijgt precies dezelfde blik en dezelfde weerstand als hij vraagt om de kamer op te ruimen.

Noor: Precies, pubers zetten zich nu eenmaal af tegen elke vorm van autoriteit. Denk je dat de komst van het samengestelde gezin jullie relatie als partners ook onder druk heeft gezet? Want je mist eigenlijk die beginfase waarin je met z'n tweeën bent.

Stefan: Ja, dat is absoluut waar. Je slaat de hele rustige opbouwfase van een relatie over. Je kunt niet eerst een paar jaar lekker samen reizen, spontaan uit eten gaan of uitslapen in het weekend. Je zit vanaf dag één midden in de tropenjaren. Laura en ik moesten echt vechten voor onze tijd samen. We plannen nu heel bewust elke twee weken een avond in voor ons tweeën. Geen gesprekken over de kinderen, geen logistieke planningen, gewoon wij. Dat is echt onze redding geweest om de romantiek niet te verliezen.

Noor: Wat mooi dat jullie dat zo streng bewaken voor jezelf. Als je nu terugkijkt op de afgelopen vier jaar, wat is dan het moment geweest waarop je dacht: ja, we zijn nu echt een gezin, hoe onconventioneel onze weg ook was?

Stefan: Dat was vorig jaar november, toen ik na een zwaar auto-ongeluk in het ziekenhuis belandde. Toen ik bijkwam uit de narcose, stonden ze er alle drie aan mijn bed. Thijs had mijn favoriete chocoladereep meegenomen en Milou hield heel zachtjes mijn hand vast. Op dat moment voelde ik zo intens sterk: het maakt niks uit wiens bloed er door onze aderen stroomt. We horen bij elkaar. We hebben samen iets opgebouwd dat echt is en standhoudt in moeilijke tijden.

Noor: [softly] Wat ongelooflijk mooi, Stefan. Het ontroert me om dat te horen. We lopen helaas alweer tegen het einde van onze tijd aan. Wat zou je onze luisteraars, die misschien zelf net in een samengesteld gezin stappen, als belangrijkste les willen meegeven?

Stefan: Geef het tijd. Heel veel tijd. Verwacht niet dat je meteen vanaf de eerste dag een kant-en-klaar, harmonieus gezin bent. Het is alsof je twee totaal verschillende ecosystemen bij elkaar in één pot zet; dat moet heel langzaam in elkaar overvloeien. En wees vooral niet te streng voor jezelf. Je hoeft geen perfecte ouder te zijn, je hoeft er alleen maar te zijn met een open hart.

Noor: Dank je wel voor je openheid en dit prachtige, inspirerende gesprek, Stefan.

Stefan: Heel graag gedaan, Noor. Fijn dat ik mijn verhaal mocht delen.

Noor: En voor onze luisteraars: wil je alles nog eens rustig nalezen? Het transcript van deze aflevering staat gratis op talkdutch punt nl. Tot de volgende keer!