Vriendschap op latere leeftijd: de vriendschaps-APK

Noor: Wanneer heb je voor het laatst aan een goede vriend gevraagd: "Hoe gaat het nu écht met onze vriendschap?" De meeste mensen laten vriendschappen op volwassen leeftijd een beetje voortkabbelen, totdat het contact langzaam verwatert door drukke banen en gezinslevens.

Noor: Welkom bij TalkDutch. Ik ben Noor. Vandaag praat ik met de 42-jarige Martijn. Toen hij een paar jaar geleden merkte dat zijn hechte vriendengroep steeds verder uit elkaar groeide, besloot hij niet af te wachten. Hij introduceerde een bijzonder ritueel om de band te verdiepen. Dag Martijn, super dat je er bent.

Martijn: Dag Noor. Dank je wel, leuk om hier te zijn.

Noor: Martijn, neem uns even mee terug naar een paar jaar geleden. Hoe zagen jouw vriendschappen er toen uit?

Martijn: Nou... eerlijk gezegd nogal oppervlakkig, als ik er zo op terugkijk. We hadden een hechte groep vrienden overgehouden uit onze studietijd. Maar ja, dan word je dertig, je krijgt kinderen, je maakt carrière, je verhuist misschien naar een andere stad. En voor je het weet, bestaat je contact vooral uit korte WhatsApp-berichtjes en gehaaste verjaardagsbezoeken.

Noor: Hm, heel herkenbaar. Je bent op zo'n verjaardag, je staat met een glas fris in de keuken, praat vijf minuten over een verbouwing en dan roept er weer een kind.

Martijn: [laughs] Precies dat! Het is heel gezellig, hoor, begrijp me niet verkeerd. Maar op een gegeven moment reed ik terug naar huis na zo'n verjaardag en dacht ik: ik weet eigenlijk helemaal niet hoe het echt met Jan of met Peter gaat. We spraken elkaar wel, maar we hoorden elkaar niet meer. En dat knaagde aan me. Vriendschap is voor mij meer dan alleen samen herinneringen van vroeger ophalen.

Noor: Ja, want je verandert natuurlijk zelf ook naarmate je ouder wordt. Als je alleen maar leunt op wie je twintig jaar geleden was, verlies je de aansluiting met wie je nú bent.

Martijn: Precies. [sighs] En het verraderlijke is dat niemand dat bewust wil. Het sluipt er gewoon in. Het leven is simpelweg ontzettend druk. Maar ik merkte dat ik de diepgang miste. Ik wilde weten waar mijn vrienden mee worstelden, waar ze van droomden, wat hun angsten waren. Dus toen heb ik op een avond een wat langere mail gestuurd naar de jongens.

Noor: Oh, spannend! Wat stónd er in die mail?

Martijn: Ik heb heel open geschreven: "Mannen, ik mis jullie. Ik mis onze echte gesprekken. Zullen we het een keer anders aanpakken?" En ik stelde voor om één weekend per jaar met z'n vieren een huisje te huren op de Veluwe, zonder partners, zonder kinderen, en eerlijk gezegd ook grotendeels zonder telefoons.

Noor: En hoe reageerden ze daarop? Binnen Nederlandse vriendengroepen — en zeker bij mannen, als ik het zo mag zeggen — kan een emotioneel initiatief soms wat lacherig worden ontvangen.

Martijn: Nou, dat dacht ik dus ook! Ik was oprecht bang dat ze me zouden uitlachen of het 'zweverig' zouden vinden. Maar de reacties waren verrassend positief. Iedereen bleek eigenlijk met hetzelfde gevoel te lopen. We hadden alleen allemaal een duwtje in de rug nodig.

Noor: Wat bijzonder. En hoe ziet zo'n weekend er dan uit? Gaan jullie gewoon wandelen en praten?

Martijn: Ja, het is verrassend simpel. We gaan 's ochtends vroeg de natuur in. Wandelen werkt ontzettend goed, want als je naast elkaar loopt in plaats van tegenover elkaar aan een tafel zit, praat je veel makkelijker. Je hoeft elkaar niet voortdurend aan te kijken, wat de drempel om iets persoonlijks te vertellen veel lager maakt.

Noor: Dat is een hele goede tip. Lopen verzacht de spanning een beetje.

Martijn: Absoluut. En 's avonds, na het eten, doen we wat wij gekscherend onze 'vriendschaps-APK' noemen.

Noor: [laughs] Een vriendschaps-APK! Dat klinkt een tikje zakelijk voor een intiem gesprek!

Martijn: [laughs] Ja, de naam is een beetje een grapje, maar de inhoud is heel serieus. We stellen elkaar dan heel gerichte vragen. Niet: "Hoe is het op je werk?", maar: "Waar lig je momenteel 's nachts van wakker?" Of: "Voel je je nog voldoende door ons ondersteund?" En ook heel direct: "Is er iets in onze vriendschap wat jou dwarszit?"

Noor: Wauw. Dat vraagt best wel wat moed. Is er wel eens een meningsverschil of een pijnlijk moment geweest tijdens zo'n sessie?

Martijn: Zeker. Eén van mijn vrienden gaf twee jaar geleden aan dat hij zich al een tijdje buitengesloten voelde. Hij had een paar lastige jaren achter de rug op zijn werk en merkte dat wij hem minder uitnodigden, omdat we dachten dat hij het 'toch te druk' had. Wij dachten dat we hem rust gaven, maar hij ervaarde het als desinteresse.

Noor: Oef... dat moet wel even binnengekomen zijn.

Martijn: Ja, dat was echt even stil aan tafel. Maar het was zo waardevol dat het werd uitgesproken! Doordat hij dat deelde, konden wij uitleggen hoe wij het bedoeld hadden, en konden we het meteen herstellen. Als we die APK niet hadden gehad, was die irritatie waarschijnlijk jarenlang blijven doorsluimeren tot de vriendschap langzaam doodbloedde.

Noor: Ja, want veronderstellingen over de ander zijn funest voor elke relatie, of het nu een liefdesrelatie is of een vriendschap.

Martijn: Precies. We nemen vaak aan dat we de ander wel kennen, omdat we elkaar al zo lang kennen. Maar mensen veranderen. Je bent op je veertigste echt een ander mens dan op je tweeëntwintigste. Als je niet blijft doorvragen, blijf je bevriend met een herinnering in plaats van met de persoon die voor je staat.

Noor: Wat prachtig gezegd: bevriend zijn met een herinnering. Dat blijft me wel bij. Merk je dat deze aanpak je ook in het dagelijks leven beïnvloedt, buiten dat ene weekend om?

Martijn: Heel erg. De drempel om tussendoor even op te bellen en écht te vragen hoe het gaat, is veel lager geworden. We durven nu ook sneller hulp te vragen. Als een van ons het zwaar heeft, sturen we niet meer alleen een oppervlakkige 'sterkte'-emoji, maar pakken we de telefoon of rijden we even langs. De band is veel sterker en warmer geworden.

Noor: Martijn, voor mensen die dit horen en denken: "Dit wil ik ook met mijn vrienden of vriendinnen", wat zou jij hen willen meegeven?

Martijn: Wacht niet tot het vanzelf gebeurt. Goede vriendschappen op latere leeftijd onderhouden vraagt simpelweg onderhoud en initiatief. We vinden het heel normaal om te investeren in onze carrière, onze relatie of onze gezondheid, maar vriendschapsrelaties laten we vaak op de automatische piloot draaien. Wees degene die de eerste stap durft te zetten. Stuur die mail, stel die spannende vraag, organiseer die wandeling. Het brengt zo ontzettend veel rijkdom in je leven.

Noor: Ontzettend mooi en inspirerend, Martijn. Heel erg bedankt dat je jouw verhaal met ons wilde delen.

Martijn: Heel graag gedaan, Noor.

Noor: Dit gesprek liet mij weer zien hoe kostbaar echte aandacht is. Vriendschap is geen vanzelfsprekendheid, maar een tuin die je samen moet bijhouden. Welke vriend of vriendin ga jij vandaag nog even een écht berichtje sturen?

Noor: Wil je meelezen? Het transcript staat gratis op talkdutch punt nl.