Van grauwe stoep tot groene straat

Noor: Hoeveel stoeptegels heb jij ooit uit de straat getrokken om er zonnebloemen of lavendel te planten? Grote kans dat het antwoord 'nul' is. Maar wat verandert er eigenlijk in een wijk als de stenen plaatsmaken voor groen?

Noor: Welkom bij een nieuwe aflevering van TalkDutch. Ik ben Noor. Vandaag praat ik met Saskia. Saskia woont in een smalle stadsstraat in Rotterdam en besloot een paar jaar geleden om de grauwe stoep voor haar deur stevig aan te pakken. Inmiddels is haar straat een van de groenste van de buurt. Saskia, fijn dat je er bent.

Saskia: Dank je wel, Noor. Leuk om hier te zijn.

Noor: Neem ons eens mee terug naar twee, drie jaar geleden. Hoe zag jouw straat er toen uit op een heel gewone dinsdagmiddag?

Saskia: Nou... grijs. Vooral heel erg grijs. [laughs] Het was echt zo'n typische negentiende-eeuwse straat: smalle trottoirs, bakstenen gevels en aan weerszijden geparkeerde auto's. In de zomer werd het er ontzettend heet, want die stenen houden de warmte natuurlijk enorm lang vast. En bij een flinke regenbui stroomde het water nergens heen. Het bleef gewoon in grote plassen op straat staan.

Noor: En qua sfeer? Kenden de buren elkaar?

Saskia: Mwah, groeten wel hoor. Een snelle 'hoi' als je 's ochtends naar je werk fietste. Maar het was niet zo dat mensen buiten bleven hangen. Waarom zou je ook? Er was niks om naar te kijken, geen plek om even te zitten. Iedereen ging snel naar binnen en deed de deur dicht.

Noor: En toen dacht jij op een dag: we gaan de stoep opbreken. Hoe ontstaat zo'n idee?

Saskia: [laughs] Nou, het begon eigenlijk toen ik las over het Nederlands Kampioenschap Tegelwippen. Dat is een landelijke competitie waarin steden strijden om wie de meeste tegels kan vervangen door planten. Ik dacht meteen: dat moeten wij hier ook doen. Maar ja, je kunt niet zomaar op eigen houtje de gemeentelijke stoep gaan slopen. Dus ik ben eerst bij de buren langsgegaan om te peilen wat zij ervan vonden.

Noor: En hoe reageerden ze? Was iedereen meteen enthousiast?

Saskia: Eerlijk? Nee, zeker niet iedereen. Mijn overbuurman Bert, een man van in de zeventig die er al veertig jaar woont, keek me echt aan alsof ik gek geworden was. Hij zei: "Saskia, dat levert alleen maar onkruid op. En wie gaat dat onderhouden? Straks struikelen de mensen over de takken." Hij was echt heel sceptisch.

Noor: Ha, ja, dat snap ik ergens wel. Nederlanders stellen een strakke, schone stoep vaak erg op prijs. Hoe heb je hem uiteindelijk overtuigd?

Saskia: Ik ben niet gaan discussiëren, maar heb voorgesteld om klein te beginnen. Gewoon één tegelrij langs de gevels, een zogenaamd geveltuintje. De gemeente staat dat toe, zolang er maar ruim een meter loopruimte overblijft op het trottoir voor kinderwagens en rolstoelen. En ik beloofde Bert dat ik het onderhoud van de eerste tuintjes zelf zou bijhouden als buren het lieten afweten.

Noor: Hm, een verstandige aanpak. En toen kwam de dag dat jullie daadwerkelijk de tegels eruit gingen halen?

Saskia: Ja! Op een zaterdagochtend in het voorjaar. We hadden een container met zand geregeld, een paar scheppen en potgrond. En wat er toen gebeurde, had ik niet verwacht. Zelfs buren die van tevoren niks hadden gezegd, kwamen naar buiten met koffie en koekjes. Kinderen begonnen mee te helpen met scheppen. En het mooiste was: Bert kwam na een uur toch even kijken, met zijn handen op zijn rug. Na tien minuten stond hij zelf tegels op te tillen en in de kruiwagen te laden. [laughs]

Noor: Wat prachtig! Dus het samen werken brak meteen het ijs?

Saskia: Absoluut. Zodra je samen met je handen in de aarde zit, vervallen alle formele barrières. Je praat opeens over heel andere dingen dan alleen het weer. Over welke bloemen vroeger bij je grootouders in de tuin stonden, of over hoe het met iemands gezondheid gaat.

Noor: Ja, je zit op je knieën op de stoep, dat maakt iedereen gelijk. Maar hoe ging het verder met die planten? Ging het niet alsnog woekeren, waar Bert zo bang voor was?

Saskia: Nou, je moet inderdaad wel slimme keuzes maken. We hebben gekozen voor sterke, inheemse planten die niet te veel water nodig hebben. Stokrozen bijvoorbeeld, die groeien heel steil omhoog tegen de gevel en nemen nauwelijks ruimte in op de stoep. En lavendel, klimop en ijzerhard. Natuurlijk moet je af en toe snoeien en onkruid wieden, maar doordat we nu een groepsapp hebben met de buurt, verdelen we de taken heel natuurlijk.

Noor: Oké, maar eerlijk is eerlijk: niet iedereen heeft toch groene vingers? Is er nooit gedoe over iemand die zijn geveltuintje laat verslonteren?

Saskia: Hm... jawel, natuurlijk wel eens. We hebben een studentenhuis in de straat waar het tuintje op een gegeven moment vol stond met lege bierflesjes en peuken. Dat is wel irritant. Maar in plaats van een boze brief in de bus te doen, zijn we er gewoon even naartoe gelopen. Nu wieden de buren eromheen af en toe een handje mee, en ruimen de studenten het afval op. Je moet een beetje flexibel blijven en niet meteen een oordeel klaar hebben.

Noor: Wat een mooi inzicht. Merk je nu, twee jaar later, ook echt verschil in de temperatuur of de natuur in de straat?

Saskia: Enorm! In de zomer is de straat merkbaar koeler, omdat de planten vocht verdampen in plaats van warmte uit te stralen zoals stenen dat doen. Bij hevige regenval zakt het water direct de bodem in, dus we hebben geen grote plassen meer. En het wemelt opeens van de bijen, vlinders en zelfs vogels. Vorige week zag ik een merel nestelen in de blauwe regen van de buren. Dat hadden we vijf jaar geleden echt niet voor mogelijk gehouden.

Noor: Prachtig. Saskia, als je terugkijkt op dit hele proces, wat wil je onze luisteraars meegeven die misschien ook dromen van een groener straatbeeld?

Saskia: Wacht niet tot de gemeente of iemand anders het voor je regelt. Begin gewoon heel klein, al is het maar met één tegel voor je eigen voordeur. Je zult merken dat groen verbindt. Het maakt niet alleen je straat mooier, maar brengt vooral de mensen die er wonen dicht bij elkaar.

Noor: Wat een inspirerend verhaal, Saskia. Dank je wel dat je vandaag bij ons wilde zijn en je ervaringen met ons wilde delen.

Saskia: Heel graag gedaan, Noor.

Noor: Dit was TalkDutch voor vandaag. Mocht je zelf geïnspireerd zijn om een stoeptegel uit de grond te trekken: kijk vooral op de website van je gemeente wat er mogelijk is. Wil je meelezen? Het transcript staat gratis op talkdutch punt nl.