Wat doen we met kapotte apparaten?

Daan: Heb je weleens een koffiezetapparaat weggegooid omdat het knopje niet meer werkte? Waarschijnlijk wel, en dat is eigenlijk heel zonde.

Daan: Vandaag praat ik met Marco. Hij is vijfenveertig en helpt als vrijwilliger in een Repair Café. Hij repareert daar van alles, van stofzuigers tot broodroosters. Welkom, Marco.

Marco: Dank je wel, Daan. Leuk om hier te zijn.

Daan: Vertel eens, Marco, hoe ben je hier zo in gerold? Was je als kind al bezig met techniek?

Marco: Ja, eigenlijk wel. Mijn vader had een schuur vol gereedschap. Als er thuis iets kapotging, gingen we dat eerst uit elkaar halen. Soms maakten we het erger [laughs], maar meestal leerde ik hoe de binnenkant van een apparaat werkte. Nu doe ik dat dus voor anderen in het Repair Café.

Daan: En voor de mensen die het niet kennen: wat is het Repair Café precies?

Marco: Het is eigenlijk een ontmoetingsplek. Mensen nemen hun kapotte spullen mee van huis. Dat kan een lamp zijn, een computer, of een broek met een gat erin. Samen met een vrijwilliger ga je dan proberen het te maken. Het is dus geen gratis reparatiewinkel, je doet het echt samen.

Daan: Ah, dus de mensen leren er zelf ook wat van?

Marco: Precies! Dat is het belangrijkste. Als iemand binnenkomt met een stofzuiger die het niet doet, zeg ik niet: "Laat maar hier, ik maak het wel." Nee, we gaan samen aan de tafel zitten. Ik geef de schroevendraaier aan de eigenaar en zeg: "Schroef hem maar open."

Daan: Echt waar? Vinden mensen dat niet spannend?

Marco: Jawel, in het begin zeker. Veel mensen durven hun apparaten niet open te maken. Ze zijn bang dat ze iets slopen, of dat ze een schok krijgen. Maar als ze eenmaal bezig zijn, zie je de angst veranderen in nieuwsgierigheid. Dat is prachtig om te zien.

Daan: Wat voor apparaten zie je het meest voorbijkomen?

Marco: Absoluut koffiezetapparaten. Vooral die bekende apparaten met koffiepads. Die gaan heel vaak kapot, maar de fout is bijna altijd hetzelfde. Er zit een klein elektronisch onderdeel in, een condensator, die na een paar jaar verslijt. Dat onderdeel kost misschien tachtig cent. Maar als je het niet weet, gooi je de hele machine weg en koop je een nieuwe van tachtig euro.

Daan: Tachtig cent tegenover tachtig euro... Dat is echt een bizar verschil.

Marco: Ja, hè? En het solderen van zo'n nieuw onderdeel kost ons tien minuten. Als de machine het dan weer doet en de koffie stroomt weer, dan is die eigenaar zo blij. Soms springen mensen echt een gat in de lucht.

Daan: Dat geloof ik meteen. Maar hoe zit het met moderne apparaten? Een smartphone of een slimme speaker, kun je die ook nog wel repareren?

Marco: [sighs] Dat wordt helaas wel steeds moeilijker. Fabrikanten maken het ons niet makkelijk. Ze lijmen de batterijen vast, of ze gebruiken heel vreemde schroeven waar je speciaal gereedschap voor nodig hebt. Soms kun je een apparaat niet eens openmaken zonder het plastic te breken. Dat vind ik echt heel erg jammer.

Daan: Waarom doen ze dat, denk je?

Marco: Nou ja, geld natuurlijk. Ze willen gewoon dat je na twee jaar weer een nieuw model koopt. Maar gelukkig verandert er wel iets. Er is nu een Europese wet in de maak voor het 'recht op reparatie'. Dat moet fabrikanten verplichten om apparaten zo te maken dat ze makkelijker te repareren zijn. En er moeten reserveonderdelen beschikbaar zijn.

Daan: Dat klinkt als een goede stap vooruit. Kom je ook weleens dingen tegen die echt niet meer te redden zijn?

Marco: Zeker, soms is een motor echt doorgebrand, of is de printplaat helemaal kapot. Maar zelfs dan is het bezoek niet voor niets geweest.

Daan: Hoe bedoel je?

Marco: Nou, dan leggen we uit waarom het niet meer kan en hoe de eigenaar een volgende keer beter voor het apparaat kan zorgen. En we halen er soms bruikbare onderdelen uit voor een andere reparatie. Het is ook gewoon heel gezellig. Mensen drinken een kopje koffie, praten met elkaar... Het haalt mensen ook uit hun isolement.

Daan: Ja, het is dus eigenlijk ook een sociale ontmoetingsplek.

Marco: Absoluut. Sommige mensen komen gewoon voor de sfeer, en om te kijken hoe anderen bezig zijn. Het is echt een buurtgebeuren.

Daan: Mooi hoor. We gaan langzaam naar het einde van ons gesprek. Wat is nu echt de belangrijkste tip die je onze luisteraars wil meegeven?

Marco: Schrijf je kapotte apparaat niet te snel af. Als er iets niet werkt, zoek dan eerst eens op internet naar het probleem. Vaak staat er een simpel filmpje op YouTube waarin iemand uitlegt hoe je het oplost. En als je er zelf niet uitkomt, loop dan eens binnen bij een Repair Café in de buurt. Er is er bijna altijd wel eentje in de buurt. Het kost je bijna niets en het is nog leuk ook.

Daan: Een hele mooie boodschap, Marco. Dank je wel voor je komst naar de studio en voor je inspirerende werk.

Marco: Graag gedaan, Daan. Leuk dat ik er mocht zijn.

Daan: Het was me een genoegen. En voor wie dit gesprek thuis rustig wil nalezen: het hele transcript van deze aflevering vind je gratis op talkdutch punt nl.